Η παράλυση του φρενικού νεύρου (ή παράλυση του διαφράγματος) είναι μια κατάσταση κατά την οποία η βλάβη στο ένα ή και στα δύο φρενικά νεύρα προκαλεί αδυναμία ή απώλεια της κίνησης του διαφράγματος. Καθώς το διάφραγμα είναι ο κύριος μυς της αναπνοής, η δυσλειτουργία του επηρεάζει σημαντικά την αναπνευστική λειτουργία.
Μορφές Παράλυσης.
Μονόπλευρη παράλυση: Επηρεάζει μόνο τη μία πλευρά του διαφράγματος (δεξιά ή αριστερή). Συχνά δεν έχει συμπτώματα σε υγιή άτομα, αλλά προκαλεί δύσπνοια σε άτομα με προϋπάρχοντα πνευμονικά ή καρδιολογικά προβλήματα.
Αμφοτερόπλευρη παράλυση: Επηρεάζει και τις δύο πλευρές του διαφράγματος. Πρόκειται για μια σπάνια και σοβαρή κατάσταση που προκαλεί έντονη αναπνευστική δυσχέρεια και συχνά απαιτεί μηχανική υποστήριξη της αναπνοής.
Συχνές Αιτίες.
Το φρενικό νεύρο ξεκινά από τον αυχένα (από τις αυχενικές ρίζες Α3-Α5) και καταλήγει στο διάφραγμα. Μπορεί να τραυματιστεί σε διάφορα σημεία της διαδρομής του από:
Χειρουργικές επεμβάσεις: Τραυματισμός κατά τη διάρκεια επεμβάσεων στον θώρακα, την καρδιά, τους πνεύμονες ή την αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης.
Τραύμα: Άμεσος τραυματισμός από ατυχήματα ή έντονη διάταση του αυχένα.
Όγκοι: Ύπαρξη όγκων στον πνεύμονα ή το μεσοθωράκιο που πιέζουν ή διηθούν το νεύρο.
Νευρολογικές παθήσεις: Νοσήματα όπως η Πλάγια Μυατροφική Σκλήρυνση (ALS), η Σκλήρυνση κατά Πλάκας ή το σύνδρομο Guillain-Barré.
Ιδιοπαθής: Περιπτώσεις όπου η αιτία παραμένει άγνωστη, συχνά μετά από κάποια ιογενή λοίμωξη.
Κύρια Συμπτώματα.
Δύσπνοια: Δυσκολία στην αναπνοή, ιδιαίτερα κατά τη σωματική διάπραξη ή κόπωση.
Ορθόπνοια: Έντονη δύσπνοια όταν ο ασθενής ξαπλώνει ανάσκελα.Παράδοξη αναπνοή: Η κοιλιά κινείται προς τα μέσα κατά την εισπνοή, αντί να κινείται προς τα έξω.
Διαταραχές ύπνου: Διακοπές της αναπνοής (άπνοιες) και χαμηλά επίπεδα οξυγόνου κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Έντονη κόπωση: Λόγω της υπερπροσπάθειας που καταβάλλουν οι υπόλοιποι μύες για να αναπνεύσει το σώμα.
Διάγνωση.
Η διάγνωση γίνεται από πνευμονολόγο ή νευρολόγο με τις εξής εξετάσεις:
Ακτινοσκόπηση θώρακα (Sniff Test): Δυναμική ακτινογραφία που δείχνει αν το διάφραγμα κινείται παράδοξα προς τα πάνω όταν ο ασθενής εισπνέει απότομα από τη μύτη.
Υπερηχογράφημα διαφράγματος: Αξιολογεί την κίνηση και το πάχος του μυός σε πραγματικό χρόνο.
Λειτουργικός έλεγχος αναπνοής (Σπιρομέτρηση): Μέτρηση της αναπνευστικής χωρητικότητας σε καθιστή και σε ύπτια (ξαπλωμένη) θέση.
Ηλεκτρομυογράφημα (ΗΜΓ): Ελέγχει την ηλεκτρική δραστηριότητα και την αγωγιμότητα του φρενικού νεύρου.
Αντιμετώπιση.
Η θεραπεία εξαρτάται από το αν η παράλυση είναι μονόπλευρη ή αμφοτερόπλευρη, καθώς και από την αιτία που την προκάλεσε. Πολλές περιπτώσεις ιδιοπαθούς ή μερικής παράλυσης βελτιώνονται αυτόματα μέσα σε 6 έως 12 μήνες.
Συντηρητική παρακολούθηση: Ιατρική επίβλεψη, απώλεια βάρους (αν χρειάζεται) και αντιμετώπιση τυχόν φλεγμονών.
Ασκήσεις αναπνευστικών μυών: Ειδική φυσικοθεραπεία για την ενδυνάμωση των υπόλοιπων μυών που βοηθούν στην αναπνοή.
Αναπνευστική υποστήριξη: Χρήση συσκευών θετικής πίεσης (CPAP / BiPAP), κυρίως κατά τη διάρκεια του ύπνου.
Χειρουργική πτύχωση του διαφράγματος (Diaphragmatic Plication): Χειρουργική επέμβαση που «τεντώνει» και καθηλώνει το παράλυτο διάφραγμα, ώστε να μην ανεβαίνει προς τον θώρακα και να αφήνει χώρο στον υγιή πνεύμονα να εκπτυχθεί.
Αποκατάσταση ή διέγερση του νεύρου: Σε εξειδικευμένα κέντρα, μπορεί να γίνει μικροχειρουργική αποκατάσταση του νεύρου ή τοποθέτηση βηματοδότη του διαφράγματος.
