Η ψευδομηνιγγοκήλη είναι μια μη φυσιολογική συλλογή εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ) που διαφεύγει μέσω μιας σχισμής ή ρήξης της σκληράς μήνιγγας και συσσωρεύεται στους γύρω μαλακούς ιστούς. Σε αντίθεση με την πραγματική μηνιγγοκήλη, δεν διαθέτει δικό της μηνιγγικό περίβλημα (σκληρά μήνιγγα). Αντίθετα, το υγρό συγκρατείται σε έναν «ψευδοθύλακα» που σχηματίζεται από τους γύρω ινώδεις συνδετικούς ιστούς.
Αίτια δημιουργίας.
Η ψευδομηνιγγοκήλη προκαλείται από βλάβη στα προστατευτικά στρώματα των μηνίγγων και οφείλεται κυρίως σε:
Ιατρογενή αίτια (Το πιο συχνό): Εμφανίζεται ως επιπλοκή μετά από νευροχειρουργικές επεμβάσεις στη σπονδυλική στήλη ή στον εγκέφαλο (π.χ. πεταλεκτομή, δισκεκτομή) λόγω τυχαίας ή μη αναγνωρισμένης ρήξης της σκληράς μήνιγγας.
Τραύματα: Προκαλείται από σοβαρά ατυχήματα (π.χ. τροχαία) που προξενούν ρήξεις στις ρίζες των νεύρων ή κατάγματα στο κρανίο.
Συγγενή αίτια: Σπάνιες περιπτώσεις που σχετίζονται με εκ γενετής δυσπλασίες της σπονδυλικής στήλης.
Συχνά Συμπτώματα.
Πολλές μικρές ψευδομηνιγγοκήλες είναι ασυμπτωματικές και ανακαλύπτονται τυχαία σε μαγνητική τομογραφία. Ωστόσο, οι μεγαλύτερες συλλογές υγρού μπορεί να προκαλέσουν:
Ορθοστατικό πονοκέφαλο: Έντονος πονοκέφαλος που χειροτερεύει στην όρθια θέση και βελτιώνεται στην κατάκλιση, λόγω της χαμηλής πίεσης του ΕΝΥ (κρανιοεγκεφαλική υπόταση).
Ψηλαφητή μάζα: Ένα μαλακό πρήξιμο ή εξόγκωμα κάτω από το δέρμα στην περιοχή του χειρουργείου ή του τραύματος.
Πόνο: Τοπικός πόνος στον αυχένα ή στη μέση, καθώς και ριζιτικός πόνος (αντανακλαστικός πόνος στα άκρα) λόγω πίεσης των νεύρων.
Διαρροή υγρού: Σαφής ροή εγκεφαλονωτιαίου υγρού από το χειρουργικό τραύμα, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο μηνιγγίτιδας.
Διάγνωση και Θεραπεία.
Η διάγνωση γίνεται με Μαγνητική Τομογραφία (MRI), η οποία δείχνει με ακρίβεια τη συλλογή του υγρού.
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το μέγεθος της κύστης και τα συμπτώματα:
Συντηρητική αγωγή: Για μικρές και ασυμπτωματικές περιπτώσεις συστήνεται ανάπαυση στο κρεβάτι, επαρκής ενυδάτωση και πιεστική επίδεση, καθώς πολλές υποχωρούν μόνες τους.
Επεμβατικές μέθοδοι: Εφαρμογή επισκληρίδιου αναίμακτου πώματος (epidural blood patch) για το σφράγισμα της τρύπας ή παροχέτευση.
Χειρουργική αποκατάσταση: Σε μεγάλες ψευδομηνιγγοκήλες ή όταν αποτυγχάνουν οι άλλες μέθοδοι, γίνεται χειρουργική διερεύνηση και στεγανή σύγκλειση της σκληράς μήνιγγας με ράμματα ή ειδικά κολλητικά υλικά.
