Ο limbus vertebra (στα ελληνικά αναφέρεται συχνά ως οριακός σπόνδυλος ή σπόνδυλος δίκην ασπίδας) είναι μια καλοήθης, τυχαία ανατομική παραλλαγή της σπονδυλικής στήλης. Χαρακτηρίζεται από ένα αποκεχωρισμένο οστικό τμήμα με σαφή όρια στην άκρη του σπονδυλικού σώματος. Προκαλείται όταν ο μεσοσπονδύλιος δίσκος προβάλλει οριζόντια κάτω από τον δακτύλιο του σπονδύλου πριν αυτός ενσωματωθεί πλήρως κατά την εφηβεία, εμποδίζοντας την ένωση της γωνίας με τον υπόλοιπο σπόνδυλο.
Κύρια Ανατομικά Στοιχεία και Αίτια.
Ηλικία εμφάνισης: Σχηματίζεται κατά την παιδική ή εφηβική ηλικία και παραμένει μόνιμα στην ενήλικη ζωή. Προκαλείται από την πρόπτωση τμήματος του πηκτοειδούς πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου κάτω από την δακτυλιοειδή απόφυση, σε παιδιά και εφήβους στων οποίων τους «ανώριμους» σκελετούς οι αναπτυσσόμενες δακτυλιοειδείς αποφύσεις δεν έχουν ακόμα συνενωθεί με το σώμα του σπονδύλου και παραμένουν ανοιχτές. Η ανωμαλία αυτή έχει σας συνέπεια την απομόνωση ενός μικρού τριγωνικού τμήματος της παρυφής του σώματος του σπονδύλου.
Συχνότερη εντόπιση: Εμφανίζεται συνήθως στην άνω-πρόσθια γωνία των μέσων οσφυϊκών σπονδύλων (Ο3 ή Ο4).
Μηχανισμός: Οφείλεται σε καταπόνηση του αναπτυσσόμενου σκελετού, συχνά λόγω έντονης άθλησης ή επαναλαμβανόμενων εκτάσεων της σπονδυλικής στήλης.
Τύποι: Διακρίνεται σε πρόσθιο (πολύ συχνός) και οπίσθιο (σπάνιος, προς το μέρος του νωτιαίου κανάλι).
Κλινική Εικόνα.
Πρόσθιος limbus vertebra: Είναι τελείως ασυμπτωματικός και ανακαλύπτεται τυχαία σε ακτινογραφίες ή μαγνητικές τομές για άλλους λόγους.
Οπίσθιος limbus vertebra: Μπορεί να προκαλέσει μηχανική οσφυαλγία (πόνο στη μέση), μυϊκό σπασμό ή ριζοπάθεια/ισχιαλγία λόγω πίεσης σε νευρικές ρίζες.
Διαγνωστικά και Ακτινολογικά Ευρήματα.
Τριγωνικό σχήμα: Το αποσπασμένο οστικό τμήμα έχει συνήθως σφηνοειδές ή τριγωνικό σχήμα.
Λεία όρια: Διαθέτει σαφή, σκληρυντικά όρια (οστική φλοιώδη μοίρα), γεγονός που αποδεικνύει ότι δεν πρόκειται για πρόσφατο κάταγμα.
Αναντιστοιχία μεγέθους: Το κομμάτι είναι συνήθως μικρότερο από το έλλειμμα του σπονδύλου, οπότε δεν "κουμπώνει" τέλεια αν τα βάλαμε μαζί.
Διαφορική Διάγνωση.
Είναι κρίσιμο να μην συγχέεται με σοβαρότερες παθήσεις:
Οξέα κατάγματα σπονδύλων: Τα κατάγματα έχουν ακανόνιστα, αιχμηρά όρια και συνοδεύονται από οίδημα των γύρω μαλακών μορίων.
Σπονδυλοδισκίτιδα (Λοίμωξη): Η λοίμωξη προκαλεί καταστροφή του οστού, στένωση του μεσοσπονδύλιου διαστήματος και φλεγμονώδη εικόνα.
Όζοι του Schmorl: Αποτελούν επίσης κήλη του δίσκου, αλλά εισχωρούν κάθετα στο κέντρο του σπονδυλικού σώματος και όχι στην άκρη της γωνίας του.
Αντιμετώπιση και Θεραπεία.
Καμία θεραπεία: Ο πρόσθιος τύπος (που είναι και ο συχνότερος) αποτελεί απλό τυχαίο εύρημα και δεν απαιτεί καμία ιατρική παρέμβαση.
Συντηρητική αγωγή: Αν συνυπάρχει ήπιος πόνος στη μέση, συστήνεται φυσικοθεραπεία, ενδυνάμωση του πυρήνα του σώματος και λήψη αντιφλεγμονωδών.
Χειρουργική επέμβαση: Εξετάζεται εξαιρετικά σπάνια, μόνο σε οπίσθιες περιπτώσεις που προκαλούν σοβαρή και επίμονη πίεση σε νεύρα.
