Η σπονδυλοδεσία (spinal fusion) είναι μια χειρουργική επέμβαση που «συγκολλά» μόνιμα δύο ή περισσότερους σπονδύλους της σπονδυλικής στήλης, ώστε να εξαλειφθεί η κίνηση μεταξύ τους. Λειτουργεί παρόμοια με τη διαδικασία επούλωσης ενός κατάγματος, όπου ο οστικός ιστός αναπτύσσεται γύρω από ένα μόσχευμα για να δημιουργήσει ένα ενιαίο, συμπαγές οστό.
Η σπονδυλοδεσία συνιστάται όταν οι συντηρητικές θεραπείες (φυσικοθεραπεία, φάρμακα) δεν έχουν αποδώσει και υπάρχει ανάγκη για σταθεροποίηση της σπονδυλικής στήλης. Οι κυριότερες παθήσεις που αντιμετωπίζονται είναι:
-Εκφυλιστική νόσος των δίσκων: Φθορά των μεσοσπονδύλιων δίσκων που προκαλεί πόνο.
-Σπονδυλολίσθηση: Όταν ένας σπόνδυλος γλιστρά προς τα εμπρός πάνω σε έναν άλλο.
-Σκολίωση ή Κύφωση: Διόρθωση μη φυσιολογικών κυρτωμάτων της σπονδυλικής στήλης.
-Σπονδυλική στένωση: Όταν η στένωση του καναλιού προκαλεί αστάθεια.
-Κατάγματα ή Όγκοι: Αποκατάσταση της σταθερότητας μετά από τραυματισμό ή αφαίρεση όγκου.
Η επέμβαση περιλαμβάνει τα εξής στάδια:
Προσπέλαση: Ο χειρουργός μπορεί να προσεγγίσει τη σπονδυλική στήλη από την πλάτη (οπίσθια), την κοιλιά (πρόσθια) ή το πλάι (πλάγια).
Προετοιμασία μοσχεύματος: Χρησιμοποιείται οστικό μόσχευμα από το σώμα του ασθενή (αυτόμοσχευμα), από δότη (αλλομόσχευμα) ή συνθετικά υλικά.
Σταθεροποίηση (Instrumentation): Συχνά χρησιμοποιούνται μεταλλικές πλάκες, βίδες ή ράβδοι για να κρατήσουν τους σπονδύλους ακίνητους μέχρι να ολοκληρωθεί η ένωση των οστών.
Η διαδικασία επούλωσης είναι σταδιακή και απαιτεί χρόνο:
Νοσηλεία: Συνήθως διαρκεί λίγες ημέρες.
Βραχυπρόθεσμα (6-8 εβδομάδες): Περιορισμός σε κινήσεις όπως το σκύψιμο, το στρίψιμο και η άρση βαρών.
Μακροπρόθεσμα (3-12 μήνες): Χρειάζεται αυτό το διάστημα για την πλήρη «συγκόλληση» των οστών.
Φυσικοθεραπεία: Απαραίτητη για την ενδυνάμωση των μυών που στηρίζουν τη σπονδυλική στήλη.
Η σπονδυλοδεσία είναι μια σοβαρή επέμβαση και, όπως κάθε χειρουργική διαδικασία, ενέχει ορισμένους κινδύνους και πιθανές επιπλοκές. Αυτές χωρίζονται συνήθως σε άμεσες (κατά τη διάρκεια ή λίγο μετά το χειρουργείο) και μακροπρόθεσμες.
Άμεσες & πρώιμες επιπλοκές εμφανίζονται συνήθως μέσα στις πρώτες ημέρες ή εβδομάδες μετά την επέμβαση:
-Λοίμωξη: Μπορεί να είναι επιφανειακή (στο δέρμα) ή βαθύτερη γύρω από τα υλικά και τη σπονδυλική στήλη.
-Αιμορραγία ή Αιμάτωμα: Συλλογή αίματος που μπορεί σε σπάνιες περιπτώσεις να πιέσει τα νεύρα.
-Νευρολογική βλάβη: Τραυματισμός νεύρων που μπορεί να προκαλέσει μούδιασμα, αδυναμία στα πόδια ή, σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις, παράλυση.
-Διαφυγή Εγκεφαλονωτιαίου Υγρού (ΕΝΥ): Λόγω τρώσης της σκληράς μήνιγγας (της μεμβράνης που περιβάλλει τα νεύρα).
-Θρομβώσεις: Δημιουργία θρόμβων στα πόδια (εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση), οι οποίοι μπορεί να μεταφερθούν στους πνεύμονες (πνευμονική εμβολή).
Μακροπρόθεσμες επιπλοκές μπορεί να εμφανιστούν μήνες ή και χρόνια αργότερα:
-Ψευδάρθρωση (Non-union): Όταν οι σπόνδυλοι δεν "κολλάνε" (δεν ενώνονται) μεταξύ τους παρά την επέμβαση. Συχνά οφείλεται στο κάπνισμα ή τον διαβήτη.
-Αστοχία Υλικών: Σπάσιμο ή χαλάρωση των βιδών και των ράβδων, ειδικά αν δεν έχει επιτευχθεί σωστή σπονδυλοδεσία.
-Νόσος του Γειτονικού Επιπέδου (Adjacent Segment Disease): Λόγω της ακαμψίας του σημείου που "δέθηκε", οι παρακείμενοι σπόνδυλοι (πάνω ή κάτω) δέχονται μεγαλύτερη πίεση και φθείρονται γρηγορότερα.
-Επίμονος Πόνος: Μερικοί ασθενείς συνεχίζουν να πονάνε ακόμη και μετά από μια τεχνικά επιτυχημένη επέμβαση.
-Περιορισμένη Κινητικότητα: Μείωση της ευλυγισίας της σπονδυλικής στήλης στο σημείο της ένωσης.